Operacije debelog creva

Operacija debelog creva (kolektomija, resekcija debelog creva) je uklanjanje obolelog dela debelog creva i spajanje zdravih krajeva creva. Najčešće se radi zbog raka debelog creva, komplikovanog divertikulitisa, polipa koji ne mogu da se uklone kolonoskopom i teških zapaljenskih bolesti creva. Izvodi se laparoskopski ili otvoreno, u opštoj anesteziji.

Operacija debelog creva cena i osnovni podaci

Cena obuhvata preoperativnu pripremu sa analizama, pregled kardiologa sa EKG-om i pregled anesteziologa, samu operaciju, boravak u bolnici koliko je medicinski potrebno i prvu kontrolu. Tačnu cenu hirurg potvrđuje posle pregleda, kolonoskopije i snimaka. Zatvaranje privremene kolostome košta od 3.000 €. Sve cene su u našem cenovniku.

Kada je potrebna operacija debelog creva?

Operacija debelog creva je potrebna kod raka debelog creva, kod polipa koji ne mogu bezbedno da se uklone kolonoskopom, kod komplikovanog divertikulitisa (apsces, fistula, suženje, perforacija), kod teškog ulceroznog kolitisa ili Kronove bolesti koji ne reaguju na lekove, kao i kod krvarenja, uvrtanja ili začepljenja creva. Prema klinici Klivlend (Cleveland Clinic), radi se i preventivno kod naslednih sindroma sa visokim rizikom od raka.

Vrste operacija debelog creva

Vrsta operacije zavisi od toga gde se nalazi bolest. Prema britanskoj organizaciji Cancer Research UK, uklanja se desna ili leva polovina debelog creva, sigmoidni kolon, veći deo ili celo debelo crevo. Zdravi krajevi creva se zatim spajaju, a taj spoj se zove anastomoza.

Hemikolektomija (desna i leva)

Desna hemikolektomija je uklanjanje desne strane debelog creva, a leva hemikolektomija leve strane, zajedno sa pripadajućim krvnim sudovima i limfnim čvorovima. Kod raka se, prema Američkom udruženju za rak (ACS), uklanja oko četvrtine do trećine debelog creva i najmanje 12 limfnih čvorova.

Resekcija sigmoidnog kolona

Sigmoidni kolon je završni deo debelog creva pre rektuma. Njegova resekcija se najčešće radi kod divertikulitisa i kod raka u tom delu creva. Kada je bolest u samom rektumu, radi se druga vrsta operacije, opisana na stranici operacija karcinoma rektuma.

Totalna i subtotalna kolektomija

Totalna kolektomija je uklanjanje celog debelog creva, a subtotalna većeg dela, uz čuvanje završnog dela. Radi se, na primer, kod teškog ulceroznog kolitisa. Prema NHS-u, posle takve operacije tanko crevo se izvodi na trbuh (ileostoma) ili se od njega pravi rezervoar („J pouch“) koji se spaja sa analnim kanalom.

Operacija polipa na debelom crevu

Većina polipa se uklanja tokom kolonoskopije, bez operacije. Prema priručniku MSD, operacija je potrebna kada polip ne može bezbedno da se ukloni kolonoskopom ili kada nalaz pokaže dublji rast. Tada se laparoskopski uklanja deo creva sa polipom. Više o polipima u tekstu polipi na debelom crevu.

Laparoskopska operacija debelog creva

Laparoskopska operacija se izvodi kroz nekoliko malih rezova i jedan nešto veći, kroz koji se izvlači uklonjeni deo creva. Prema Kohranovom pregledu 25 randomizovanih studija sa 3.526 pacijenata, laparoskopija donosi manje krvarenja i bola, raniji povratak rada creva i boravak kraći za oko jedan i po dan, uz istu smrtnost.

Kod raka debelog creva laparoskopija je onkološki jednako sigurna kao otvorena operacija. U američkoj studiji COST, na 872 pacijenta, preživljavanje posle tri godine bilo je 86% prema 85%, a britanski NICE laparoskopiju preporučuje kao ravnopravnu metodu. Više o tehnici na stranici laparoskopska operacija.

Operacija raka debelog creva

Rak debelog creva je jedan od najčešćih karcinoma u Srbiji. Prema registru Instituta za javno zdravlje „Batut“, u 2024. godini kolorektalni karcinom je otkriven kod 3.271 muškarca, gde je drugi po učestalosti, i kod 2.077 žena, gde je treći. Skrining testom na krv u stolici radi se od 50. do 74. godine, na dve godine.

Operacija je osnova lečenja. Uklanja se deo creva sa tumorom i limfnim čvorovima, a dalje lečenje određuje onkološki konzilijum prema patohistološkom nalazu. Prema smernicama NICE, kod trećeg stadijuma posle operacije sledi hemioterapija, najčešće tri meseca. Više o bolesti u tekstu rak debelog creva.

Koliko se živi posle operacije raka debelog creva?

Ishod najviše zavisi od stadijuma u kome je rak otkriven. Prema podacima Cancer Research UK, pet godina i duže živi 90% pacijenata sa prvim stadijumom, 85% sa drugim, 65% sa trećim i 10% sa četvrtim stadijumom. Kada postoje metastaze u jetri koje mogu da se uklone, razmatra se i operacija jetre.

Kontrole posle operacije raka debelog creva

Prema smernicama NICE, prve tri godine posle operacije rade se kontrole sa tumor markerom CEA i CT snimanjem grudnog koša, stomaka i karlice. Američko udruženje za rak savetuje kontrolnu kolonoskopiju oko godinu dana posle operacije, a dalje prema nalazu.

Operacija divertikula debelog creva

Većina ljudi sa divertikulitisom leči se bez operacije. Prema priručniku MSD, operiše se 15 do 20% pacijenata koji su zbog akutnog divertikulitisa primljeni u bolnicu. Više o bolesti u tekstu divertikulitis.

Kada se radi divertikulitis operacija?

Prema smernicama Američkog udruženja kolorektalnih hirurga (ASCRS), hitna operacija se radi kod perforacije sa zapaljenjem trbušne maramice ili kada lečenje lekovima ne uspe. Planirana resekcija sigmoidnog kolona preporučuje se kod fistule, suženja ili začepljenja creva i razmatra se posle apscesa. Posle nekomplikovanih napada odluka je individualna, a mlađa životna dob sama po sebi nije razlog za operaciju.

Kronova bolest i ulcerozni kolitis

Zapaljenske bolesti creva leče se pre svega lekovima. Prema NHS-u, kod ulceroznog kolitisa operacija dolazi u obzir kod teškog oštećenja creva, čestih pogoršanja ili kada lekovi ne pomažu. Kod Kronove bolesti operacijom se rešavaju komplikacije, ali bolest može da se vrati u drugom delu creva. Više u tekstu Kronova bolest.

Stoma (kesa) posle operacije debelog creva

Stoma je otvor creva na trbuhu preko kojeg se stolica prazni u kesu. Kada je moguće, krajevi creva se odmah spajaju i stoma nije potrebna. Privremena stoma se pravi kada spoj treba zaštititi, na primer posle hitne operacije zbog perforacije ili začepljenja.

Da li ću posle operacije debelog creva imati kesu?

Ne uvek, to zavisi od razloga operacije i stanja creva. Prema Američkom udruženju za rak, privremena kolostoma se obično zatvara dva do šest meseci kasnije, a prema NICE, stoma posle hitne Hartmanove operacije često ostaje trajna. Da li je stoma moguća, hirurg objašnjava pre operacije, a njeno zatvaranje opisano je na stranici uklanjanje privremene stome.

Priprema za operaciju

Pre operacije rade se kolonoskopija sa biopsijom, CT snimanje, laboratorijske analize sa tumor markerima, pregled kardiologa i anesteziologa. Čišćenje creva i antibiotici pre operacije daju se prema protokolu hirurga. Prema smernicama ERAS društva, čvrsta hrana je dozvoljena do šest sati, a bistre tečnosti do dva sata pre anestezije.

Koliko traje operacija debelog creva?

Prema klinici Klivlend, kolektomija traje od jednog do četiri sata, a laparoskopska hemikolektomija obično dva do tri sata. U britanskom nacionalnom praćenju operacija debelog creva srednje trajanje bilo je oko tri i po sata. Na trajanje utiču vrsta resekcije, priraslice od ranijih operacija, uklanjanje limfnih čvorova i to da li se pravi stoma.

Koliko traje oporavak posle operacije debelog creva?

U bolnici se posle operacije debelog creva ostaje najčešće tri do sedam dana. Prema uputstvu britanske bolnice North Bristol NHS Trust, većina se vraća poslu za dve do četiri nedelje, a fizički teškom poslu posle šest nedelja. Teško podizanje se izbegava četiri do šest nedelja, a sa stomom oporavak traje oko osam nedelja.

Programi ubrzanog oporavka (ERAS) skraćuju boravak i smanjuju komplikacije: prema Kohranovom pregledu, komplikacija je upola manje. Ustajanje i hodanje počinju što ranije, uz pomoć medicinskih sestara. Vožnja je moguća kada možete naglo da zakočite bez bola, prema savetu Cancer Research UK.

Stolica posle operacije debelog creva

U prvim nedeljama stolica može biti češća, ređa ili mekša nego ranije, dok se crevo ne navikne. Kod proliva bolnica University Hospital Southampton NHS savetuje manje kafe, alkohola, gaziranih pića, voćnog soka (do 150 ml dnevno) i masne hrane. Ako proliv ne prestaje, pojavi se krv ili temperatura, javite se hirurgu.

Ishrana posle operacije debelog creva

Prema smernicama ERAS društva, pije se i jede već nekoliko sati posle operacije. Prvih četiri do šest nedelja preporučuje se hrana sa manje vlakana, u malim i čestim obrocima, a vlakna se zatim vraćaju postepeno, jedna namirnica odjednom. O dodatnim vitaminima i preparatima odlučuje lekar, prema nalazima i ishrani.

Moguće komplikacije

Najvažnija komplikacija je popuštanje spoja creva. U evropskoj studiji ESCP na 3.041 operaciji desne strane debelog creva javilo se kod 8,1% pacijenata, uključujući i hitne operacije. Moguće su i infekcija rane, koja je posle laparoskopije ređa, usporen rad creva, krvarenje i kasnije kila na mestu reza.

Prema britanskom nacionalnom registru NBOCA, smrtnost u prvih 90 dana posle velikih operacija raka creva, uključujući hitne operacije i operacije rektuma, iznosi 2,5%. Rizik je manji kod planiranih operacija, uz dobru pripremu i program ubrzanog oporavka.

Operacija debelog creva u Hirurgiji Dr Đoković

Prvi korak je pregled hirurga sa uvidom u nalaz kolonoskopije i snimke. Kod karcinoma plan lečenja donosi konzilijum hirurga, gastroenterologa, radiologa i onkologa, a termin operacije dobijate bez dugog čekanja. Ako kolonoskopija još nije urađena, možete je zakazati na stranici kolonoskopija.